Identyfikacja kolejnej mogiły

  

Zidentyfikowana zapomniana mogiła

Niedaleko zidentyfikowanych mogił saperów odkryto zbiorową mogiłę żołnierzy mogącą skrywać szczątki I i II półkompanii 13. Batalionu Saperów oraz 106 Rezerwowego Pułku Piechoty

 

Potwierdzeniem iż na polach we wsi Susły od strony południowej, w pobliżu miasta Nowogród Wołyński znajduje się mogiła są rad zieckie mapy, fakt istnienia na polu fundamentu budowanego z kamienia okolicznych kamieniołomów o kształcie owalnym, zachowanie przez rolników miejsca przez jego nieoranie, oraz odnalezienie łuski do broni francuskiej będącej na wyposażeniu saperów pełniąc ych w okolicy służbę na przełomie 1919/20 roku.

Radzieckie mapy wojskowe
1. Mapy z 1910 roku oraz z 1867 roku nie wskazuje, aby w miejscu obecnej mogiły, jak i wcześniej wskazanych przez nas mogił w Susłach, była jakakolwiek budowla, kurhan, grób, cmentarz, osada.

2. Mapa skonstruowana w 1932 roku (badanie terenu pewnie było wcześniej), wskazuje powstanie osady nazwanej Sierp (Polskiej Kolonii Sierp). Kolonia powstaje wokół "Pamiętnika (wybudowanego pomnika) i zostaje w legendzie map oznaczona jako bratnia mogiła , "pamiętnik". Na ma mapie mamy również oznaczoną znaną już mogiłę oficera z 1920 roku oraz cmentarz, na który przeniesiono rozorany kurhan (tu nieoznaczony).

3. Na mapach topograficznych z 1975 roku wspomnianej kolonii już nie ma. Najprawdopodobniej w latach kołchozów ” i zmian zagospodarowania ludzi przeniesiono, budowle rozebrano tworząc pole uprawne. Jednak na mapach oznaczono, iż w miejscu gdzie było wcześnie j oznaczenie bratnia mogiła ” znajduje się kurhan do 1,5 m wysokości.

  • img-1472aae4d437e3e5d0f77de82428a4b4-v
  • img-19c2831a15b7b7867343c66ac5fa499b-v
  • img-5b84313be92c0b56199a4f892ad29652-v
  • img-76fa5110a03fded2651e1d937ef09647-v
  • img-a0fb2b35e28d71ccca48a0369f7390c0-v

Odnaleziona łuska i pocisk
W odległości kilku metrów od kurhanu 12 lipca 2020 roku została odnaleziona łuska amunicji do francuskiej broni 8x50 R L e bel. Niestety, nie mo żna prawidłowo odczytać daty produkcji. Na podstawie informacji opisowych do identyfikacji łusek, kształt zapalnika oraz użyte oznaczenia najbardziej odpowiadają amunicji producenta: Parc d'artillerie de Versailles oznaczenie VS, dostawca mosiądzu : Socie te industrielle et commerciale des metaux lub Cie francaise des metaux, usine de Serifontaine (oznaczenie S nie pojawia się na podobnych łuskach produkowanych w późniejszych latach). Ten typ amunicji produkowano w 1916-17roku (niestety na łusce nie można dokładnie odczytać roku jedynie pierwszy kwartał i możemy domniemać , że 17 rok. W okolicy odnalezionego pocisku znajdowało się dużo zapalników naboi sowieckich (wykonane z gorszego stopu metalu korodują i najdłużej utrzymuje się zapalnik).

Odnaleziony pocisk, którego uszkodzenia wskazują na uderzenie w ziemię znawcy tematu oceniają po kształcie jako głowicę naboju wyprodukowaną we Francji do francuskiej broni 8x50 R Lebel wyprodukowaną ok 1918 roku. Ten typ amunicji jak i broni był na wyposażeniu saperów XII Batalionu i piechoty

  • img_20210117_214441
  • img_20210117_214529
  • img_20210117_214718
  • img_20210117_214747
  • img_20210117_214903
  • img_20210117_215037

Opis walki ppor. Romualda Bielskiego
Dokument opisujący walkę saperów pod Susłami i w samej wsi znajduje się w książce ppor. Romualda Bielskiego, Zarys Historii Wojennej 2 go Pułku Saperów Kaniowskich ” w serii
II A Zarysu Historii Wojennej Pułków Polskich 1918 1920”. Opis ten na stronach 68 - 70 szczegółowo opisuje walkę. Autor stwierdza w nim, iż I i II półkompania dotarła w zażartej walce do zakola rzeczki Smolka i tam została osaczona a III i IV półkompania dotarła na cmentarz w pobliżu wsi. Tekst dodaje, iż do lewego skrzydła dołączył pluton 106 rezerwowego pułku piechoty. Na podstawie opisu możemy domniemać, że znajdująca się na polu mogiła, może zawierać szczątki saperów i piechoty ponieważ znajduje się w okolicy największego zakola rzeki, oraz obok dawnej drogi prowadzącej do Zwiahla.

Przekazy ustne
W ustnych przekazach najstarsi mieszkańcy ujawniają jedynie informację: "Tam poległo dużo żołnierzy ” a niechęć do mówienia wskazuje na jakąś masakrę. Natomiast miejscowy eksploatator i pasjonat historii (nie zezwolił na ujawnienie nazwiska) od kilku lat wiedział o kurhanie na polu i byłym cmentarzu w okolicy torów. Sprawę zbadał poszukując na rosyjskich formach internetowych i jest pewny iż w tym miejscu znajduje się mogiła żołnierzy z 1920 roku. On też dokonał eksploatacji odnajdując łuskę.

Obecny stan mogiły
Obecnie mogiła znajduje się na polu uprawianym. Rolnicy orają bardzo blisko fundamentu. Prócz pozostałego fundamentu zbudowanego z kamieni okolicznego kamieniołomu środek budowli jest wypełniony śmieciami i gruzem. Fundament ma kształt elipsy, co wskazuje na to, że raczej nie był to budynek mieszkalny. Po osadzie wszystkie fundamenty wyczyszczono.

Sprawa zgłoszona do Instytutu Pamięci Narodowej.

 

 

 

 

Bądź na bieżąco. Zapisz na newsletter i miej z nami kontakt.

I agree with the Regulamin and the Polityka prywatności

 


Drukuj   E-mail

Related Articles

Ukraińska wieś Susły